MySpace a place for friends

Tadeusz Gajcy – urodził się 8 lutego 1922 roku w Warszawie, zmarł 16 lub 22 sierpnia 1944 roku jako żołnierz AK, walczący w Powstaniu Warszawskim.
Okoliczności jego śmierci nie są pewne – niektóre źródła podają, że zginął (wraz ze Zdzisławem Stroińskim) przysypany w gruzach, wysadzonej przez Niemców, kamienicy przy ul. Przejazd 1/3. Według drugiej wersji Gajcy zginął 22 sierpnia podczas walk o Arsenał 1.

Gajcy pochodził z robotniczej rodziny – jego ojciec był ślusarzem w Zakładach Naprawczych Taboru Kolejowego, matka zaś była akuszerką. Gajcy dorastał w domu przy ulicy Dzikiej 43/45 – zdaniem badaczy jego twórczości, bliskość Cmentarza Powązkowskiego (i związana z tym częstotliwość przechodzących pod jego domem konduktów pogrzebowych), wpłynęła na jego działalność artystyczną i światopogląd.
Po zakończeniu szkoły powszechnej rozpoczął naukę w gimnazjum oo. Marianów na Bielanach, przez cały okres edukacji służył do mszy w kościele św. Jana Bożego.
W 1939 roku zdał małą maturę i miał rozpocząć naukę w liceum, początek wojny zmienił te plany – Gajcy stanął do walki z bronią w ręku – echa tych wydarzeń można odnaleźć w opowiadaniu Cena i poemacie Z dna.

Podczas okupacji poeta związał się z konspiracyjną organizacją Konfederacja Narodu, która m. in. wydawała pierwsze konspiracyjne, warszawskie pismo poświęcone sztuce: „Sztuka i Naród”.
Nad pismem tym ciążyło swego rodzaju fatum – założyciel pisma i jego pierwszy redaktor naczelny został aresztowany i zamordowany na Majdanku, kolejny – Wacław Bojarski zginął w rezultacie akcji składania kwiatów pod pomnikiem Kopernika (brali w niej udział także Stroiński i Gajcy). Następca Bojarskiego – Andrzej Trzebiński został rozstrzelany przez Niemców w listopadzie 1943 roku.
Kolejnym (i ostatnim) redaktorem „Sztuki i Narodu” został Tadeusz Gajcy.

W tym piśmie publikował swoje teksty literackie i opracowania krytycznoliterackie.
Twórczość Gajcego - co charakterystyczne dla pokolenia Kolumbów - przedstawiała wizję świata, w którym katastrofa stała się rzeczywistością. W utworach pochodzących z początkowego okresu okupacji odnaleźć można zarówno motywy tyrtejskie, jak i głębokie zniechęcenie.
W pewnym momencie doszedł jednak do wniosku, że katastrofizm nie jest odpowiednim prądem dla poetów czasów katastrofy:
Katastroficzność przedtem przeczuta, teraz przeżyta domaga się cięcia. Młode pokolenie liryczne tym cięciem wejdzie w literaturę lub…zginie poza nią.
Nie możemy powtarzać bezradności i lęku wobec nadchodzącego. Już nie potrzebujemy. Wydaje mi się, że mało jest rzeczy zdolnych nas przerazić.
 Wydobycie się z trwogi katastroficznej to znalezienie prawdy.

Twórczość Gajcego zaczęła ewoluować w kierunku groteski i absurdu – „zmęczenie makabrą codzienności” zaowocowało przerysowaniem jej w utworach poety – pełnych turpizmu i wyrazistych obrazów tragedii.
Osobnym nurtem działalności poety jest jego twórczość przepełniona ironią – najwyrazistszym jej przykładem jest dramat „Misterium Niedzielne”, w którym poeta „rozprawia” się z romantyczną wizją wieszcza i (obecnymi niemalże namacalnie w polskiej codzienności – a żywymi szczególnie podczas okupacji) romantycznymi mitami.
Za życia poety ukazały się (w wydaniach konspiracyjnych) dwa tomiki: „Widma” (maj 1943) oraz „Grom powszedni”  (maj 1944).